Kỹ năng lắng nghe là gì? Vai trò & cách rèn luyện kỹ năng lắng nghe

Kỹ năng lắng nghe đóng vai trò quan trọng to lớn trong cuộc sống và công việc hằng ngày của mỗi người. Nó giúp tạo mối quan hệ tốt, giải quyết xung đột, thu thập thông tin quan trọng và thấu hiểu người khác. Vậy cụ thể kỹ năng lắng nghe là gì? Hãy cùng Học Viện PMS tìm hiểu ngay tại bài viết dưới đây!

1. Kỹ năng lắng nghe là gì?

Kỹ năng lắng nghe là khả năng tập trung chú ý và không bị chi phối bởi những thứ xung quanh, để hiểu thông tin về người nói và các yếu tố liên quan bao gồm tính cách, quan điểm, hoàn cảnh, tâm trạng, tình cảm, mong muốn và động cơ của người nói.

kỹ năng lắng nghe là khả năng tập trung người khác đang nói
Kỹ năng lắng nghe là gì?

Việc lắng nghe hiệu quả giúp người khác cảm thấy được tôn trọng và lời nói của mình có giá trị. Nó cũng giúp chúng ta hiểu rõ hơn về người khác, xây dựng các mối quan hệ tốt đẹp và giải quyết vấn đề hiệu quả.

2. Tầm quan trọng của kỹ năng lắng nghe trong giao tiếp

Kỹ năng lắng nghe trong giao tiếp là yếu tố quan trọng chiếm tới 90% thành công trong mọi tình huống giao tiếp bên cạnh kỹ năng nói. Mặc dù nghe là một hành động tự nhiên, nhưng để lắng nghe hiệu quả cần học và rèn luyện mỗi ngày để trở nên thành thạo.

Kỹ năng lắng nghe trong giao tiếp cần thể hiện rõ với mọi người
Kỹ năng lắng nghe chiếm đến 90% sự thành công trong giao tiếp

Dưới đây là một số tầm quan trọng của kỹ năng lắng nghe trong giao tiếp:

  • Xây dựng và nuôi dưỡng mối quan hệ: Lắng nghe là thể hiện sự quan tâm và tôn trọng đối với người khác. Khi ta lắng nghe chân thành, người khác cảm thấy được hiểu và trân trọng. Điều này giúp chúng ta xây dựng các mối quan hệ tốt đẹp và bền vững hơn.
  • Hiểu rõ về người khác: Khi lắng nghe một cách hiệu quả, ta có khả năng hiểu rõ hơn về người khác, từ suy nghĩ, cảm xúc, động cơ cho đến quan điểm của họ.
  • Giải quyết vấn đề: Khi chúng ta lắng nghe người khác một cách cẩn thận, chúng ta có thể hiểu rõ vấn đề và ra quyết định phù hợp cho từng vấn đề gặp phải. Vì vậy tầm quan trọng của kỹ năng giải quyết vấn đề cũng là một yếu tố cần thiết.
  • Tiếp nhận thông tin cụ thể: Thường thì người nghe có tương tác chặt chẽ với người nói, đặc biệt khi người nói đang cung cấp hướng dẫn, giới thiệu quy trình cụ thể hoặc chia sẻ thông tin quan trọng. Trách nhiệm của họ là ghi nhớ chi tiết và sau đó truyền đạt thông tin đó cho nhiều người khác.
  • Học hỏi được nhiều kiến thức: Khi ta tập trung lắng nghe, chúng ta có thể học hỏi và tiếp thu kiến thức mới từ người khác. Điều này giúp chúng ta bổ sung thêm nhiều kiến thức hay và tích lũy kinh nghiệm quý báu.

3.1 Tập trung lắng nghe

Giao tiếp là sự tương tác qua lại với nhau và sự tập trung lắng nghe là yếu tố quan trọng. Việc mất tập trung vào cuộc trò chuyện và bị chi phối bởi môi trường xung quanh có thể gây khó khăn cho việc giao tiếp và tạo ra cảm giác không thoải mái cho đối phương.

Để cải thiện sự tập trung trong lúc lắng nghe, bạn nên loại bỏ các xao nhãng như tắt điện thoại và tìm một không gian yên tĩnh cho mỗi cuộc trò chuyện.

Tập trung lắng nghe khi người khác đang trình bày
Tập trung lắng nghe khi người khác đang trình bày

3.2 Kiên nhẫn lắng nghe

Kiên nhẫn là một kỹ năng lắng nghe hiệu quả vì nó cho phép chúng ta tập trung lắng nghe mà không ngắt lời đối phương. Tuy nhiên, điều quan trọng là kiên nhẫn và làm chủ cảm xúc của bạn, đó không phải là việc lấp đầy khoảng thời gian im lặng bằng cách suy nghĩ hoặc câu chuyện riêng của mình trong khi đối phương đang nói. Hãy tránh chuẩn bị câu trả lời trong đầu trong khi người khác đang chia sẻ và cũng đừng thay đổi chủ đề quá đột ngột, vì điều này có thể thể hiện sự thiếu kiên nhẫn.

Để lắng nghe tốt, cần tập trung hoàn toàn vào người nói, cố gắng hiểu rõ ý muốn và suy nghĩ của họ. Đôi khi, người nói có thể diễn đạt những suy nghĩ phức tạp hoặc không rõ ràng, lúc này người nghe cần phải kiên nhẫn để đối phương có thể diễn đạt rõ hơn.

3.3 Đưa ra các phản hồi tích cực

Phản hồi tích cực trong giao tiếp bao gồm việc sử dụng ánh mắt, gật đầu tán thành và phản hồi lại ngôn ngữ cơ thể của người đang nói để thể hiện rằng bạn quan tâm thực sự đến những gì họ đang chia sẻ.

Chú ý tới ngôn ngữ cơ thể trong khi lắng nghe
Chú ý tới ngôn ngữ cơ thể trong khi lắng nghe

Rèn luyện tư duy tích cực bằng cách dành thời gian để suy ngẫm và trình bày lại những điểm quan trọng mà đối phương đã nói, để cho họ thấy bạn đang lắng nghe một cách chân thành. Cách để phản hồi tích cực trong cuộc trò chuyện, các bạn xem ngay ý tiếp theo bên dưới.

Xem ngay: Khóa Học Tư Duy Tích Cực (Positive Thinking)

3.4 Biết cách đặt câu hỏi

Đặt câu hỏi chính là cách thể hiện sự quan tâm và lắng nghe đối phương trong cuộc trò chuyện. Tuy nhiên, nghệ thuật trong việc đặt câu hỏi là bạn cần đặt những câu hỏi thể hiện sự đồng tình và tò mò, ví dụ: “Thực sự phải vậy không?” hoặc “Đúng như vậy không?“. Điều này sẽ khuyến khích người nói chia sẻ nhiều hơn và làm sáng tỏ chủ đề đang thảo luận.

3.5 Không phán xét và áp đặt

Không ai muốn chia sẻ câu chuyện với một người bảo thủ, người luôn áp đặt tư tưởng của mình, phán đoán người khác và yêu cầu họ phải đồng tình mà không tôn trọng quan điểm riêng của họ.

Hãy kiểm soát cái tôi cá nhân trong giao tiếp, không lúc nào tự cho rằng quan điểm của mình là tuyệt đối đúng. Vì vậy, để có kỹ năng lắng nghe hiệu quả, mỗi người cần phải duy trì một tư duy tích cực, cởi mở, khách quan và có khả năng nhìn xem mọi việc từ nhiều góc độ khác nhau.

3.6 Tuyệt đối không ngắt lời người nói

Khi người khác đang nói tuyệt đối không nên ngắt lời, điều này có thể khiến họ cảm thấy không được tôn trọng và mất hứng để tiếp tục chia sẻ câu chuyện. Hãy để đối phương có đủ không gian và thời gian để chia sẻ, tự do trình bày và bạn cần tập trung vào việc lắng nghe thấu hiểu hơn về câu chuyện.

Tuyệt đối không ngắt lời khi người khác đang nói
Tuyệt đối không ngắt lời khi người khác đang nói

3.7 Thấu hiểu và đồng cảm khi lắng nghe

Trong nhiều trường hợp, sự tinh tế của người nghe là quan trọng để bắt kịp các ẩn ý mà đối phương muốn truyền đạt. Khả năng thấu hiểu giúp xây dựng một không gian giao tiếp thoải mái và hiệu quả hơn, để từ đó đưa ra các phản hồi thích hợp.

Bên cạnh đó, khi lắng nghe một cách đồng cảm, bạn thể hiện sự quan tâm đến người đối diện và mong muốn hiểu rõ hơn tình huống cũng như cảm xúc mà họ thảo luận. Bạn đặt mình vào vị trí của người nói để tận hưởng thông tin họ đang chia sẻ.

Xem ngay: Khóa học nắm bắt tâm lý khách hàng

4. Các hiểu lầm của việc lắng nghe trong giao tiếp

Các hiểu lầm của việc lắng nghe trong giao tiếp
Các hiểu lầm của việc lắng nghe trong giao tiếp

4.1 Lắng nghe là chỉ ngồi im

Lắng nghe không phải là việc ngồi im lặng và nhìn trong khi mọi người xung quanh thảo luận về một chủ đề nào đó, kiếu lắng nghe bị động sẽ khiến chúng ta không cô đọng được bất cứ điều gì và không mang lại được kết quả nào cả.

Mặc dù việc duy trì sự im lặng có thể giúp tăng cường sự tập trung vào người nói, nhưng việc lắng nghe thực sự đòi hỏi tư duy cởi mở để tiếp thu thông tin chân thành, sẵn sàng hiểu và phản hồi thích hợp.

4.3 Mọi tình huống đều giống nhau trong lúc nghe

Không phải lúc nào lắng nghe cũng giống nhau, mỗi loại lắng nghe đều có đặc điểm riêng. Vì vậy, mỗi người cần phải hiểu rõ để áp dụng phù hợp vào các tình huống khác nhau, tránh gây ảnh hưởng không mong muốn đến các mối quan hệ xung quanh.

Ví dụ: Trong một cuộc trò chuyện với bạn bè, chúng ta có thể lắng nghe một cách thoải mái, sử dụng ngôn ngữ cơ thể để làm cuộc trò chuyện trở nên thú vị và sống động hơn.

4.3 Lắng nghe là lép vế

Có nhiều người cho rằng, việc ngồi lắng nghe người khác nói là đang bị lép vế. Tuy nhiên, lắng nghe thực chất là một cuộc giao tiếp hai chiều, cho phép người nghe dẫn dắt cuộc trò chuyện theo hướng mà họ mong muốn.

Bằng cách lắng nghe một cách hiệu quả, họ có thể đặt ra những câu hỏi phù hợp và tham gia tích cực vào cuộc thảo luận. Nói cách khác, việc lắng nghe cũng là việc dẫn dắt và kiểm soát câu chuyện.

Kỹ năng lắng nghe là một trong những kỹ năng mềm quan trọng, được xem chìa khóa cho việc hiểu và tương tác hiệu quả với người khác trong cuộc giao tiếp hiệu quả, là cách mở rộng giá trị cá nhân qua mỗi cuộc giao tiếp. Người biết lắng nghe sẽ xây dựng mối quan hệ tốt hơn với bạn bè, đồng nghiệp, khách hàng và đạt được sự thành công trong mọi khía cạnh của cuộc sống.

Tìm hiểu ngay một số kỹ năng liên quan: