Quan hệ lao động là gì? Bản mô tả công việc chi tiết

Quan hệ giữa người lao động và doanh nghiệp không chỉ xoay quanh công việc và tiền lương mà còn liên quan đến quyền lợi, nghĩa vụ, điều kiện làm việc và nhiều thỏa thuận phát sinh trong quá trình làm việc. Trong bài viết này, Học viện PMS sẽ chia sẻ tới bạn Quan hệ lao động là gì? Công việc của người phụ trách quan hệ lao động, các trường đào tạo và sự khác biệt giữa ngành Quan hệ lao động với Quản trị nhân lực.

Quan hệ lao động là gì?

Theo khoản 5 Điều 3 Bộ luật Lao động 2019 được Thư Viện Pháp Luật dẫn lại, quan hệ lao động là quan hệ xã hội hình thành trong quá trình thuê mướn, sử dụng lao động và trả lương giữa người lao động, người sử dụng lao động, tổ chức đại diện của các bên và cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Quan hệ lao động gồm quan hệ lao động cá nhân và quan hệ lao động tập thể.

Hiểu theo phạm vi doanh nghiệp, quan hệ lao động thể hiện mối quan hệ giữa người lao động và người sử dụng lao động trong quá trình làm việc. Hai bên có những quyền và nghĩa vụ nhất định, đồng thời có thể thỏa thuận về công việc, tiền lương, điều kiện lao động, điều kiện làm việc và các vấn đề liên quan.

Quan hệ lao động không chỉ tồn tại giữa từng người lao động với doanh nghiệp. Ở phạm vi rộng hơn, các tổ chức đại diện người lao động, tổ chức đại diện người sử dụng lao động và cơ quan nhà nước có thẩm quyền cũng tham gia vào hệ thống quan hệ lao động.

Theo Điều 7 Bộ luật Lao động 2019 được Thư Viện Pháp Luật tổng hợp, quan hệ lao động được xây dựng thông qua đối thoại, thương lượng và thỏa thuận dựa trên các nguyên tắc tự nguyện, thiện chí, bình đẳng, hợp tác và tôn trọng quyền, lợi ích hợp pháp của nhau. Mục tiêu hướng đến là xây dựng quan hệ lao động tiến bộ, hài hòa và ổn định.

Trong thực tế doanh nghiệp, hợp đồng lao động là một trong những cơ sở quan trọng xác lập mối quan hệ giữa người lao động và người sử dụng lao động. Khi tham gia quan hệ này, người lao động cần thực hiện trách nhiệm của mình, trong khi doanh nghiệp phải thực hiện các nghĩa vụ như trả lương đầy đủ, đúng hạn và bảo đảm các quyền, lợi ích hợp pháp của người lao động.

Mô tả công việc của người làm quan hệ lao động

Người làm quan hệ lao động đảm nhận các công việc liên quan đến quản lý mối quan hệ giữa doanh nghiệp và người lao động. Công việc của vị trí này tập trung vào 5 nhóm nhiệm vụ chính.

Xây dựng chính sách, quy trình, quy định và văn bản nội bộ

Một trong những nhiệm vụ của người làm quan hệ lao động là tham gia xây dựng hệ thống chính sách, quy trình, quy định và các văn bản áp dụng trong nội bộ doanh nghiệp.

Bên cạnh việc xây dựng, nhân sự phụ trách còn rà soát hoạt động của bộ phận Nhân sự nhằm kiểm tra việc thực hiện các quy trình và quy định đã ban hành. Các nội quy, chính sách sau khi xây dựng cũng cần được truyền thông và hướng dẫn để người lao động hiểu và thực hiện đúng.

Hỗ trợ người lao động

Người làm quan hệ lao động thực hiện các hoạt động hỗ trợ liên quan đến quyền lợi của người lao động. Công việc có thể bao gồm tính toán việc phân bổ và khấu trừ tiền lương dựa trên ngày nghỉ, đồng thời hỗ trợ các vấn đề liên quan đến nhân viên và hệ thống làm việc trong doanh nghiệp.

Thông qua những hoạt động này, bộ phận quan hệ lao động đóng vai trò hỗ trợ xử lý các vấn đề phát sinh giữa người lao động và tổ chức trong quá trình làm việc.

Kết nối người lao động với Ban lãnh đạo

Nhân sự quan hệ lao động còn đóng vai trò kết nối giữa người lao động và Ban lãnh đạo. Công việc có thể bao gồm triển khai các chương trình động viên nhân viên, duy trì môi trường và văn hóa tích cực, đồng thời khuyến khích người lao động hướng đến những mục tiêu công việc đã đặt ra.

Người phụ trách cũng có thể cung cấp những đánh giá liên quan đến người lao động cho Ban lãnh đạo và xây dựng các chương trình, sự kiện nhằm tăng cường sự kết nối giữa hai bên.

Xử lý khủng hoảng lao động

Khi xuất hiện những vấn đề nghiêm trọng trong quan hệ lao động, người phụ trách có thể tham gia xử lý các thủ tục liên quan đến tranh tụng lao động và khủng hoảng thông tin.

Hoạt động này hướng đến việc xử lý những tình huống phát sinh trong quan hệ giữa doanh nghiệp với người lao động, đồng thời hạn chế ảnh hưởng tiêu cực đến hình ảnh của doanh nghiệp.

Theo dõi việc tuân thủ chính sách

Một nhiệm vụ khác là tham gia xây dựng, đàm phán các chính sách liên quan đến an toàn và sức khỏe của người lao động, đồng thời giám sát việc tuân thủ chính sách lao động trong doanh nghiệp.

Người làm quan hệ lao động cũng cần quan tâm đến phản hồi và mức độ hài lòng của người lao động đối với các chính sách được áp dụng. Qua đó, doanh nghiệp có thể vừa quản lý việc thực thi chính sách vừa duy trì mối quan hệ với đội ngũ nhân sự.

Ngành quan hệ lao động học trường nào?

Quan hệ lao động (Labor Relations) là ngành đào tạo kiến thức và kỹ năng liên quan đến việc xây dựng, duy trì và phát triển mối quan hệ giữa người lao động, người sử dụng lao động và các tổ chức đại diện trong doanh nghiệp hoặc cơ quan.

Nội dung đào tạo của ngành kết hợp kiến thức về quản trị nhân sự với pháp luật lao động, công đoàn, đối thoại xã hội, thương lượng và giải quyết các vấn đề phát sinh trong môi trường lao động. Một số học phần chuyên ngành được gồm Nguyên lý quan hệ lao động, Chiến lược quan hệ lao động, Quan hệ đối tác xã hội, Thương lượng tập thể, Hợp đồng lao động, Giải quyết tranh chấp lao động và Đối thoại xã hội.

Theo danh sách trường đào tạo ngành Quan hệ lao động như:

• Đại học Kinh tế Quốc dân.
• Trường Đại học Công Đoàn.
• Trường Đại học Tôn Đức Thắng.

So sánh ngành quan hệ lao động với quản trị nhân lực

Quan hệ lao động và Quản trị nhân lực đều liên quan đến con người trong tổ chức nên có nhiều nội dung giao thoa. Tuy nhiên, phạm vi đào tạo và trọng tâm của hai ngành có sự khác biệt.

Quản trị nhân lực có phạm vi rộng, bao gồm nhiều hoạt động như tuyển dụng, đào tạo, đánh giá nhân sự, quản trị thù lao và hệ thống thông tin nhân sự. Trong khi đó, Quan hệ lao động tập trung sâu hơn vào mối quan hệ giữa người lao động với người sử dụng lao động cùng những vấn đề về pháp luật lao động, công đoàn, đối thoại xã hội, thương lượng tập thể và giải quyết tranh chấp.

Có thể tổng hợp sự khác biệt như sau:

Dù có trọng tâm khác nhau, hai ngành vẫn có mối liên hệ chặt chẽ. Chương trình Quan hệ lao động cũng bao gồm kiến thức về Quản trị nhân lực, trong khi người học có thể đảm nhiệm một số công việc thuộc lĩnh vực nhân sự như tuyển dụng, đào tạo, đánh giá kết quả làm việc, thù lao, phúc lợi, sức khỏe và an toàn lao động.

Vì vậy, điểm khác biệt chính nằm ở phạm vi chuyên môn: Quản trị nhân lực bao quát hoạt động quản lý nhân sự nói chung, còn Quan hệ lao động chuyên sâu hơn vào việc duy trì mối quan hệ lao động hài hòa, tuân thủ và ổn định.

Kết luận

Hiểu rõ khái niệm quan hệ lao động giúp người lao động và doanh nghiệp nhận diện đúng bản chất của mối quan hệ phát sinh trong quá trình thuê mướn, sử dụng lao động và trả lương. Quan hệ này không chỉ gắn với quyền và nghĩa vụ của người lao động và người sử dụng lao động mà còn có sự tham gia của các tổ chức đại diện và cơ quan có thẩm quyền.